สมาธิ นั่งสมาธิ นั่งสมาธิเบื้องต้น ธัมมชโย : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 67 / 110

Dhammakaya Open University, California, USA สมาธิ 5 หลักสมถวิปัสสนากัมมัฏฐาน PRINCIPLES OF SAMATHA AND VIPASSANA MEDITATIONS MD 305

สมาธิ 5 : หลักสมถวิปัสสนากัมมัฏฐาน ลิขสิทธิ์ มหาวิทยาลัยธรรมกาย แคลิฟอร์เนีย คณะผู้จัดทำ กองวิชาการ มหาวิทยาลัยธรรมกาย แคลิฟอร์เนีย ISBN 978-974-8380-13-1 หากนักศึกษามีข้อเสนอแนะหรือคำแนะนำ กรุณาส่งมา

บทเรียนนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับหลักการและการฝึกสมาธิ ตามแนวทางสมถวิปัสสนากัมมัฏฐาน ซึ่งเป็นกระบวนการที่ช่วยพัฒนาจิตใจ พบความสงบ และเพิ่มสมาธิให้กับผู้ฝึก แห่งมหาวิทยาลัยธรรมกาย โดยสาม

แนวคิด 1. กัมมัฏฐาน เป็นคำที่มุ่งหมายถึงวิธีการฝึกอบรมจิตและวัตถุที่ใช้ในการฝึกจิต โดยมีคำที่ใช้ แทนกันได้ คือ สมาธิ และภาวนา 2. กัมมัฏฐานในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา ท่านกล่าวไว้ว่ามี 2 ประเภท คือ สมถะแล

กัมมัฏฐานหมายถึงวิธีการฝึกอบรมจิต ใช้แทนกันได้กับสมาธิและภาวนา มี 2 ประเภทคือสมถะและวิปัสสนา การฝึกมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้ฝึกจิตสงบ รู้ทันประสบการณ์ทางชีวิต และหลุดพ้นจากวัฏสงสารเข้าสู่พระนิพพาน โดยม

บทที่ 1 กัมมัฏฐานและวิธีปฏิบัติในพระไตรปิฎก ในชุดวิชาสมาธิที่ผ่านมา นักศึกษาได้ศึกษาหลักพื้นฐานของการเจริญสมาธิ ทำให้ทราบแนวทาง ในการปฏิบัติสมาธิในชีวิตประจำวัน และได้ฝึกปฏิบัติกันอย่างจริงจังมาแล้ว ส

บทนี้เสนอแนวทางการศึกษาเกี่ยวกับกัมมัฏฐานและวิธีปฏิบัติในพระไตรปิฎก โดยเริ่มจากการทำความเข้าใจความหมายและความสำคัญของกัมมัฏฐาน รวมถึงหลักการปฏิบัติสมาธิในชีวิตประจำวัน เนื้อหาครอบคลุมถึงพื้นฐานของการเ

“เสยฺยถาปิ มาณว กสิเยว กมฺมฏฺฐานํ มหตุถ์ มหากิจจ์ มหาธิกรณ์ มหาสมารมภ์ สมฺปชฺชมาน มหาผลํ โหติ เอวเมว โข มาณว ฆราวาสกมฺมฏฺฐานํ มหตุถ์ มหากิจจ์ มหาธิกรณ์ มหาสมารมภ์ สมฺปชฺชมาน...” “ดูก่อนมาณพ เปรียบเหมื

บทความนี้อธิบายถึงความหมายของกัมมัฏฐานในพระสูตร โดยเฉพาะการเปรียบเทียบกับการทำงานเกษตรกรรม ซึ่งมีความต้องการและกิจกรรมที่สูง รวมถึงการศึกษาหนทางปฏิบัติต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการประกอบอาชีพทั้งของฆราวาส

ปัญญา เป็นคัมภีร์ที่ได้รับการยกย่องว่าได้สรุปสาระสำคัญของคำสอนในพระพุทธศาสนาไว้ ได้ใช้คำว่า กัมมัฏฐานนี้ในวิสุทธิมรรคว่า หมายถึง อารมณ์กัมมัฏฐาน 40 อย่าง เพื่อการบรรลุสมาธิ พระอนุรุทธเถระผู้รจนาคัมภีร

เนื้อหาเกี่ยวกับกัมมัฏฐานในพระพุทธศาสนา อธิบายความหมายของกัมมัฏฐาน หมายถึง อารมณ์ในการอบรมจิตเพื่อให้ใจสงบ อธิบายจากคัมภีร์ต่าง ๆ เช่น วิสุทธิมรรค และอภิธัมมัตถสังคหะ คำว่า กัมมัฏฐาน หมายถึงอารมณ์และว

4. โทมนัสสะ ความน้อยใจ คับแค้นใจ 5. อุปายาสะ ความท้อแท้กลุ้มใจ ความอาลัยอาวรณ์ 6. อัปปิเยหิ สัมปโยคะ ความขัดข้องหมองมัว ตรอมใจ จากการประสบสิ่งไม่เป็นที่รัก 7. ปิเยหิ วิปปโยคะ ความโศกเมื่อพลัดพรากจากขอ

ชีวิตทุกชีวิตมีพื้นฐานอยู่บนความทุกข์ ซึ่งเปรียบเสมือนการเดินทางบนถนนที่ถูกโรยด้วยหนาม โดยมีความรู้สึกไม่สบายก็ต่อเมื่อชนเข้ากับความทุกข์ต่างๆ การปฏิบัติกัมมัฏฐานช่วยให้ผู้ที่มีสติและปัญญาสามารถที่จะม

บุคคลที่มีศีลย่อมไม่เดือดร้อนใจ และทำให้จิตสงบได้ตามลำดับ ดังนั้นบุคคลที่จะปฏิบัติธรรม ให้ผลการปฏิบัติก้าวหน้าไปตามลำดับ จำต้องสมาทานรักษาศีลให้บริสุทธิ์ ศีลจึงเปรียบเสมือนบันได เพื่อนำไปสู่สมาธิและธร

บุคคลที่มีศีลย่อมไม่เดือดร้อนใจ และทำให้จิตสงบได้ตามลำดับ การรักษาศีลบริสุทธิ์ถือเป็นเสมือนบันไดที่นำไปสู่สมาธิและธรรมเบื้องสูง การศึกษาธรรมะ ฟังธรรม และปฏิบัติธรรมสร้างความปราโมทย์ ทำให้เกิดปีติและทำ

อิทธิบาทเป็นสิ่งที่ต้องใช้พร้อมๆ กันเพื่อทำให้สมาธิเกิดขึ้น แต่สมาธิทั้ง 4 ประเภท ที่แบ่งตาม อิทธิบาทนี้ ก็เพื่อจำแนกให้เห็นความเด่นของธรรมแต่ละข้อ 1.5.3. การเจริญสมาธิโดยใช้สติเป็นตัวนำ ในที่นี้มีพระ

เนื้อหาเกี่ยวกับอิทธิบาทที่จำเป็นสำหรับการเจริญสมาธิ มีการอธิบายถึงการใช้สติเป็นตัวนำในการปฏิบัติ โดยยกตัวอย่างหลักปฏิบัติจากสติปัฏฐานสูตร ซึ่งเน้นการกำหนดลมหายใจเข้า-ออก และการสังเกตสภาวะของกายในแต่ล

“ภิกษุในธรรมวินัยนี้ จิตมีราคะ ก็รู้ชัดว่า จิตมีราคะ หรือจิตปราศจากราคะ ก็รู้ชัดว่า จิตปราศจากราคะ จิตมีโทสะ ก็รู้ชัดว่าจิตมีโทสะหรือจิตปราศจากโทสะ ก็รู้ชัดว่า จิตปราศจากโทสะ หรือจิตมีโมหะ ก็รู้ชัดว่า

ในธรรมวินัยนี้ ภิกษุจำเป็นต้องรู้ชัดเกี่ยวกับสถานะของจิต ไม่ว่าจะเป็นราคะ โทสะ และโมหะ หรือสภาพอื่นๆ ผ่านการพิจารณาความจริงในจิตของตนเอง การรู้ชัดในนิวรณ์ 5 ประการ เช่น กามฉันทะ พยาบาท หรือวิจิกิจฉา ท

26 DOU สมาธิ 5 ห ลั ก ส ม ก วิ ปั ส ส น า ก ม ม ฏ ฐ า น

เนื้อหาบทที่ 2 สมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐานในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา 2.1 สมถกัมมัฏฐาน 2.1.1 ความหมายของสมถกัมมัฏฐาน 2.1.2 อารมณ์ของสมถกัมมัฏฐาน 2.1.3 ผลของสมถกัมมัฏฐาน 2.2 วิปัสสนากัมมัฏฐาน 2.2.1 ความหมายข

บทที่ 2 กล่าวถึงสมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐาน ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติในพระพุทธศาสนา โดยเริ่มจากสมถกัมมัฏฐานและวิปัสสนากัมมัฏฐาน อธิบายความหมาย อารมณ์ และผลของแต่ละวิธีการ หัวข้อยังสอดคล้องกับความสัมพันธ์ระหว่าง

บทที่ 2 สมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐานในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา ดังได้กล่าวไว้แล้วในบทที่ 1 ว่า กัมมัฏฐานเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการฝึกอบรมจิต เพื่อพัฒนา จิตใจให้สูงส่งขึ้น และกัมมัฏฐานนั้นเมื่อจัดแบ่งออกเ

บทที่ 2 นี้เน้นการศึกษาเกี่ยวกับสมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐาน ซึ่งเป็นการฝึกจิตเพื่อพัฒนาให้สูงส่งขึ้น โดยเฉพาะสมถกัมมัฏฐานซึ่งเน้นถึงความสงบของจิต การทำให้จิตไม่ฟุ้งซ่านและตั้งมั่น โดยการฝึกนี้มีวิธีการแล

2) วิจาร คือ การประคองจิตให้มั่นอยู่ในอารมณ์ที่เพ่ง และในขณะเดียวกันก็ขจัดวิจิกิจฉานิวรณ์ คือ ความที่จิตเกิดลังเลสงสัย วิจารนี้ย่อมทำให้ผู้ปฏิบัติไม่เกิดความสงสัยในสภาวธรรมที่ปรากฏ ว่าใช่นิมิตหรือไม่ใ

เนื้อหานี้พูดถึงการทำสมาธิผ่านการวิจารและปีติ โดยวิจารหมายถึงการประคองจิตไม่ให้ลังเล และปีติคือความรู้สึกปลาบปลื้มจากการทำสมาธิ อธิบายความสัมพันธ์ของวิตกและวิจาร เช่น เสียงระฆังและการบินของนก ให้ความเ

อาการของจิตเมื่อจะรวมเป็นเอกัคคตา จิตจะมีอาการตกวูบลง เหมือนตกจากที่สูง หรือตกลงไป ในเหว บางครั้งเหมือนการลงลิฟต์ แล้วจิตก็จะรวมตัวเป็นหนึ่ง ซึ่งบางคนเมื่อเกิดอาการเช่นนี้ขึ้นก็ตกใจ เพราะไม่รู้ว่าอะไร

อาการที่เกิดจากการรวมจิตเป็นเอกัคคตาจะทำให้ผู้ปฏิบัติตกใจได้เนื่องจากไม่เคยประสบมาก่อน แต่หากสามารถประคองจิตให้เป็นกลางจะทำให้จิตรวมเป็นหนึ่งได้ โดยมีองค์ฌานต่างๆ เกิดขึ้นตามมา ความสำคัญของเอกัคคตาคือ

2) ทิพพโสตญาณ คือ มีหูทิพย์ สามารถได้ยินเสียงที่เบาหรืออยู่ห่างไกลได้ โดยที่คนปกติ ไม่สามารถได้ยิน 3) เจโตปริยญาณ หรือปรจิตตวิชานนญาณ คือ สามารถรู้จิตใจของผู้อื่นว่าเขากำลังคิดอะไรอยู่ 4) ปุพเพนิวาสาน

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับทิพพญาณที่ช่วยในการรับรู้สภาวะต่าง ๆ เช่น ทิพพโสตญาณ ที่ทำให้ได้ยินสิ่งที่คนทั่วไปไม่ได้ยิน, เจโตปริยญาณ ที่รู้ความคิดของผู้อื่น, และปุพเพนิวาสานุสติญาณ ที่ระลึกชาติได้ นอกจากน

อนิจจัง ถูกสันตติปิดบัง คือ ความสืบต่อเนื่องกัน เช่น ของเก่าเสื่อมไป ของใหม่เข้ามาเกิดแทน ดังจะเห็นว่า มนุษย์และสัตว์ที่ดำรงชีวิตอยู่นี้ก็เพราะ อวัยวะนั้นๆ เกิดใหม่แทนของเก่าไม่มีอันตราย จึงทรง อยู่ได

อนิจจังหมายถึงการที่ทุกอย่างมีการเปลี่ยนแปลงและไม่มีสิ่งใดถาวร โดยมนุษย์ต้องเรียนรู้เพื่อไม่ติดยึดกับอวัยวะหรือความรู้สึกที่เปลี่ยนแปลงได้ สังโยชน์คือกิเลสที่ผูกใจซึ่งมีอยู่ 10 อย่าง และการปฏิบัติวิปั

จุดมุ่งหมายสูงสุดของการเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐาน คือ การหลุดพ้นจากทุกข์ ถึงความเป็น พระอรหันต์และบรรลุมรรคผลนิพพาน 2.3 ความสัมพันธ์ของสมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐาน 2.3.1 สมถะและวิปัสสนาเป็นหลักปฏิบัติเพื่อการ

บทความนี้นำเสนอถึงจุดมุ่งหมายของการเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐานที่มุ่งมั่นสู่การหลุดพ้นจากทุกข์ เพื่อการบรรลุนิพพานและพระอรหันต์ โดยมีการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างสมถะและวิปัสสนาที่ต้องทำควบคู่กันเพื่อการรู้

ในการแสดงพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้า ก็มีผลแห่งการปฏิบัติของผู้ฟังธรรมที่ชี้ให้เห็นถึง ลักษณะของการปฏิบัติที่เป็นไปตามขั้นตอนคือ ได้ผลคือใจหยุดนิ่งเป็นสมาธิแล้ว จึงใช้สมถะเป็นบาทเพื่อ เจริญวิปัสสนาต่อไ

ในการแสดงพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้า มีผลของการปฏิบัติของผู้ฟัง ธรรมที่ถูกแสดงมีความเชื่อมโยงกับการปฏิบัติทั้งสมถะและวิปัสสนา โดยมีประสบการณ์จากพระยสกุลบุตรที่แสดงให้เห็นถึงการเจริญสมาธิและการเห็นอริยส

ความแตกต่าง 1. ลักษณะ สมถกัมมัฏฐาน มีความฟุ้งซ่านเป็นลักษณะ วิปัสสนาสมถกัมมัฏฐาน มีความรู้แจ้งสภาวธรรมตาม ความเป็นจริงเป็นลักษณะ 2. กิจ กําจัดนิวรณ์ 5 กำจัดความไม่รู้ คือ อวิชชา 3. ผลปรากฏ มีความตั้งม

บทความนี้อธิบายความแตกต่างระหว่างสมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐาน โดยแบ่งออกเป็นลักษณะ, กิจ, ผลปรากฏ, เหตุใกล้ที่เกิดความสุขและองค์ธรรมที่เกี่ยวข้อง มีการสนับสนุนการทำสมาธิและวิปัสสนา เพื่อให้เกิดสติปัญญาและค